Mehanizam #12
Komisije i žalbe na izbore
ODIHR: lokalne komisije podložne političkom uticaju; obuka nije obavezna; većina od ~360 pritužbi lokalnim izbornim komisijama i 36 RIK-u posle glasanja odbijena. CRTA: RIK od 23 prigovora usvojio jedan; antidatiranje beogradskih rezultata ugrozilo pravo na delotvorni pravni lek.
Šta je
Ko sedi u komisiji i odboru odlučuje koliko su tajnost, kupovina i ubacivanje jeftini. Ko odlučuje o prigovoru odlučuje da li ta jeftinoća ima cenu. Sastav i pravni lek nisu dva mehanizma, nego ista administracija.
Kako radi
Lokalna izborna komisija deli ljude i kancelarije sa vlašću u kojoj dominira vladajuća koalicija. Birački odbori se menjaju u poslednji čas. Obuka nije obavezna. Posle glasanja, pritužbe se odbijaju formalistički ili zbog „nedostatka dokaza“. CRTA: od 23 prigovora RIK-u pre izbora, 17 odbijeno, 4 odbačeno, jedan usvojen. U Beogradu je antidatiranje objave rezultata skratilo rok za zaštitu pred Ustavnim sudom.
Zašto je važno u sistemu
Pritisak, grupno glasanje i ubacivanje listića rade tamo gde odbor ne stane na put, i ostaju tamo gde žalba ne stigne. Bez leka, dokumentovane stavke ovog registra nemaju institucionalnu posledicu.
Dokumentovani nalazi
„many reported challenges stemming from the simultaneous organization of parliamentary and local elections, low remuneration, and a shortage of nominations, as well as a high number of last-minute changes in the composition of PBs. Additionally, several LECs were susceptible to political influence due to the overlapping membership and infrastructure shared between LECs and local authorities with a dominant position of the ruling coalition.“OSCE/ODIHR, 2023, str. 9
„Despite previous ODIHR recommendations, participation in the training was not mandatory. Moreover, many extended PB composition members demonstrated a poor understanding of their status, seeing themselves as observers rather than as full fledged members.“OSCE/ODIHR, 2023, str. 9
„A serious violation of election procedures was recorded at 8% of polling stations [...] keeping parallel voters’ records outside the voters’ register at the very polling station.“CRTA, 2018
Beogradski izbori 2018: Finalni izveštaj
„Polling board members are poorly (if at all) provided with standardised training.“CeSID, 2018
Belgrade Local Election 2018: Final Report
„Some 360 requests for the annulment of parliamentary voting results were made to LECs and 36 complaints regarding irregularities were made to the REC. [...] These were dismissed on procedural grounds or rejected due to lack of evidence.“OSCE/ODIHR, 2023, str. 27
„Some ODIHR EOM interlocutors indicated that they had limited trust in the impartial resolution of their complaints by election commissions and courts.“OSCE/ODIHR, 2023, str. 3
„Republičkoj izbornoj komisiji od dana raspisivanja izbora podneto je ukupno 23 prigovora. Ukupno 17 prigovora je odbijeno kao neosnovano, četiri su odbačena, dok je samo jedan usvojen.“CRTA, 2024, str. 48
„Antidatiranje objavljivanja ukupnog izveštaja o rezultatima ugrozilo je pravo na pravno sredstvo, pravo na delotvorni pravni lek, odnosno narušilo pravnu sigurnost sa ciljem onemogućavanja pravne zaštite pred Ustavnim sudom.“CRTA, 2024, str. 17